Naar inhoud

Formicarium

Veldstation voor myrmecologie · Programma Sporenveld · Gentbrugge

Geen thuispagina met een boodschap. Dit station registreert sporen: wie ze legt, hoe snel ze vervagen, en welke route overblijft nadat honderd werksters hem hebben goedgekeurd. Beweeg je cursor: wat je hier ziet verschijnen, verschijnt om dezelfde reden als een route in het gras.

Stationscode

FR · Gentbrugge

Opgericht 2019, ononderbroken in bedrijf sinds de eerste kolonie in een reageerbuis.

Programma

Programma Sporenveld

Sporenveld volgt hoe voedselsporen ontstaan, verdichten en weer verdwijnen: van de eerste verkenner tot de kortste route die een kolonie uiteindelijk vindt. Geen gedragspsychologie, enkel meting.

Kolonierecords

Vijf gedocumenteerde kolonies

Geen ranglijst, geen "meest bijzondere soort eerst". De volgorde waarin je ze hier tegenkomt is de volgorde waarin je spoor er langs kwam.

FR-01

actief

Zwarte wegmier

Lasius niger

Eerst waargenomen
14.03.2019
Nesttype
Ondergronds, onder verharding
Geschatte omvang
4.200 - 5.800 werksters

Eerste spoor van nest naar voederbron gemeten op 6,4 m, gemiddelde rondetijd 41 minuten. Spoorbreedte neemt na drie dagen af van 11 mm naar 4 mm naarmate de kortste route zich vestigt.

FR-02

actief

Rode grasmier

Myrmica rubra

Eerst waargenomen
02.05.2019
Nesttype
Ondiep, onder steen of houtstapel
Geschatte omvang
900 - 1.400 werksters, meerdere koninginnen

Polygyne kolonie: zeven koninginnen geteld bij laatste opengraving (2023). Verdedigt actief bij trilling binnen 15 cm van de nestingang; steekfrequentie hoog vergeleken met FR-01.

2026-02-11 · 07:42

3,1 °C nestkern

Eerste beweging na winterrust bij FR-01, drie werksters aan de nestingang.

FR-03

winterrust

Behaarde bosmier

Formica rufa

Eerst waargenomen
28.08.2020
Nesttype
Bovengrondse naaldenheuvel, ca. 70 cm hoog
Geschatte omvang
Geschat 180.000 werksters (transectmethode)

Beschermde soort in Vlaanderen: enkel geobserveerd op locatie, geen kolonie in het station. Foerageerstraal tot 50 m van de heuvel, hoofdzakelijk op honingdauw van bladluis in de kroonlaag.

FR-04

in observatie

Gele graafmier

Lasius flavus

Eerst waargenomen
11.06.2021
Nesttype
Ondergrondse graspol, zelden bovengronds zichtbaar
Geschatte omvang
2.000 - 3.000 werksters

Houdt bladluizen op wortels als vee: honingdauw uitgemolken via antennecontact, gemiddeld om de 6 minuten per luis. Nauwelijks activiteit boven het maaiveld waargenomen, zelfs bij daglicht.

2025-07-03 · 21:15

41 individuen/uur

Doorgangstelling op het hoofdspoor van FR-05, gemeten met infraroodsensor.

FR-05

actief

Zwartrugbosmier

Camponotus herculeanus

Eerst waargenomen
19.09.2022
Nesttype
Dood hout, uitgeholde gangen
Geschatte omvang
1.100 - 1.700 werksters

Grootste werksters van de vijf gemonitorde soorten, tot 14 mm. Nachtactiever dan de andere records: piekactiviteit tussen 22u en 02u bij kamertemperatuur.

2025-05-19 · 14:02

0,8 mm feromoonspoor

Breedte van het vernieuwde spoor na verplaatsing van de voederbron bij FR-01.

2024-11-02 · 09:30

180.000 (± 12.000)

Populatieschatting FR-03 via transectmethode, laatste veldbezoek van het seizoen.

Achtergrond

Programma Sporenveld

Hoe het station werkt, en hoe het is ontstaan.

Methode

Observatieformicaria

Vier kolonies leven in doorzichtige gipsopstellingen met infrarood-tijdregistratie, ontkoppeld van daglicht om seizoensgedrag niet te verstoren.

Methode

Veldtransecten

Twee vaste transecten in de Gentbrugse Meersen en de Bourgoyen-Ossemeersen, maandelijks belopen, foto- en telgegevens in een lokale database.

Methode

Sporenmeting

Spoorbreedte en -duur worden manueel gemeten met een kalibreerde liniaal en chronometer, niet geschat. Zie de kolonierecords voor de ruwe cijfers.

Oprichting · 1/4

Wannes Coppens werkte tot 2018 als labotechnicus kwaliteitscontrole bij een Gentse contractlaboratorium. Het werk was nauwkeurig, de vragen waren dat niet.

Oprichting · 2/4

In 2019 zette hij zijn eerste kolonie op in een reageerbuis, op de vensterbank van een omgebouwde garage in Gentbrugge. Lasius niger, code FR-01, is de enige kolonie die sindsdien ononderbroken loopt.

Oprichting · 3/4

Formicarium is geen publiek insectarium. Het is een veldstation: metingen eerst, publiek daarna. Bezoek kan, op afspraak, tijdens de vaste observatieavonden.

Oprichting · 4/4

Sinds 2022 werkt het station occasioneel samen met de Mierenwerkgroep Vlaanderen, een vrijwilligersnetwerk voor gestandaardiseerde veldtellingen. Formicarium is geen lid van enige officiële onderzoeksinstelling.

Praktisch

Bezoek het station

Formicarium is geen doorlopend toegankelijk insectarium.

Adres

Wasstraat 14, 9050 Gentbrugge
Gentbrugge

Bezoekbeleid

Enkel op afspraak, tijdens de vaste observatieavonden (donderdag, 19u-21u). Geen doorlopende openingsuren: het station is geen museum.

Hoe deze site werkt

Geen scroll-animaties, enkel spoor. Uitleg + touch-/toegankelijkheidsvarianten:de gids.